Salom, Cargo! (Hello, Cargo!)

Kichik dasturlar uchun rustc main.rs yetarli, lekin haqiqiy loyihalarda yuzlab fayllar, tashqi kutubxonalar (dependencies) va testlar bo‘ladi. Rust bularning barchasini boshqarish uchun o‘zining rasmiy qurish tizimi va paket menejeri — Cargo ni taqdim etadi.

Cargo nimalarga qodir?

• Loyihalar yaratish va strukturasini boshqarish;
• Kodni kompilyatsiya qilish (cargo build);
• Dasturni darhol ishga tushirish (cargo run);
• Kodda xatolar yo‘qligini tezkor tekshirish (cargo check);
• Tashqi kutubxonalarni avtomatik yuklab olish;
• Testlarni ishga tushirish (cargo test).

Cargo Yordamida Yangi Loyiha Ochish

Terminalingizda yangi loyiha yaratish uchun quyidagi buyruqni bering:

cargo new salom_cargo
cd salom_cargo

Keling, Cargo bizga qanday fayllarni yaratib berganini ko‘ramiz:

salom_cargo
├── Cargo.toml
└── src
    └── main.rs

Cargo avtomatik tarzda:

1. Cargo.toml konfiguratsiya faylini yaratdi. TOML (Tom’s Obvious Minimal Language) formati loyiha haqidagi metadata va uning bog‘liqliklarini saqlaydi.
2. src/ jildini va uning ichida boshlang‘ich main.rs faylini yaratdi.
3. Yangi Git repozitoriyasini boshladi (.git va .gitignore).

Cargo.toml Fayli Ichida Nimalar Bor?

Keling, Cargo.toml faylini ko‘rib chiqaylik:

[package]
name = "salom_cargo"
version = "0.1.0"
edition = "2021"

[dependencies]

• [package] bo‘limi paket nomi, versiyasi va Rust nashri (edition) ni belgilaydi.
• [dependencies] bo‘limida esa loyihangiz foydalanadigan barcha tashqi kutubxonalar ro‘yxati (crates.io dan) yoziladi.

Loyihani Yig‘ish va Ishga Tushirish

Cargo bilan loyihani yig‘ish juda oson:

cargo build

Bu buyruq kodni kompilyatsiya qiladi va target/debug/salom_cargo manziliga dastur faylini joylashtiradi.

Agar siz kodni ham yig‘ib, ham bir vaqtda ishga tushirmoqchi bo‘lsangiz, shunchaki quyidagini yozasiz:

cargo run

Ekranda:

   Compiling salom_cargo v0.1.0 (/home/user/salom_cargo)
    Finished `dev` profile [unoptimized + debuginfo] target(s) in 0.42s
     Running `target/debug/salom_cargo`
Hello, world!

Kodni Tezkor Tekshirish (cargo check)

Katta loyihalarda har safar binar fayl yasamasdan, faqat sintaksis va tiplar to‘g‘riligini tekshirish uchun:

cargo check

Bu cargo build dan bir necha barobar tez ishlaydi va kompyuter resurslarini tejaydi.

Release Rejimida Yig‘ish

Loyihangiz tayyor bo‘lib, uni ishlab chiqarish (production) muhitiga chiqarish vaqti kelganda, maksimal optimizatsiyalash uchun quyidagi bayroqdan foydalanasiz:

cargo build --release

Bu buyruq barcha CPU optimizatsiyalarini yoqadi, kodni tekshirishlarni tezlashtiradi va binar hajmini kichraytiradi (target/release/salom_cargo).

Tabriklaymiz! Siz Rust va Cargo asoslarini to‘liq o‘zlashtirdingiz.